Türkiye’de Yol Güvenliği

Türkiye Hükümeti, karayolu güvenliğinin iyileştirilmesi yönünde karşı karşıya kaldığı zorlukların farkındadır. Bununla ilgili olarak 2012 yılında 2012-2020 dönemi için Karayolu Güvenliği Stratejisi ve Eylem Planını uygulamaya koymuştur. Söz konusu strateji belgesinde belirtilen hedefler Ek-1’de yer almaktadır. Bunun dışında en son 11. Ulusal Kalkınma Planı karayolu güvenliği meselesine atıf yaparak meseleyi detaylı bir şekilde ele almaktadır.

ULUSAL KALKINMA PLANINDA YOL GÜVENLİĞİ İLE İLGİLİ HEDEFLER

514        Trafik kazalarından kaynaklanan ölümler, yaralanmalar ve hasarlar en aza indirilecektir.

512.5     Karayolu kullanıcılarının hata yapacağını kabul eden ve karayolu güvenliğini trafik sistemindeki tüm aktörlerin ortak sorumluluğu olarak gören Güvenli Sistem yaklaşımı benimsenecek ve ilgili kurumsal yapı oluşturulacaktır.

512.5     Karayolu ağındaki darboğazlar ortadan kaldırılacak, kaza kara noktaları iyileştirilecek ve toplam 2.872 km bölünmüş yol inşa edilecektir.

512.5     Trafik güvenliğinde aktif olan mevcut kurum ve kuruluşlar arasında en üst düzeyde koordinasyon ve veri paylaşımı sağlanacaktır.

512.5     En yüksek trafik güvenliği seviyesini sağlamak için, karayolu teknolojilerindeki gelişmeler kullanılarak denetimler yapılacak ve karayolu kullanıcılarının trafik güvenliği farkındalıkları arttırılacaktır.

512.5     Elektronik Hız Yönetim Sistemleri, anlık hız yönetimi yerine ortalama hız yönetimine dayalı olacaktır.

514        Ulusal ölçekte mekânsal planlar ve ulaştırma planları bütüncül bir şekilde ele alınacak, kentsel lojistik planları, makro ölçekte mekânsal strateji planları, çevre planları ve lojistik master planları

Türkiye Ulusal Kalkınma Planında, 2018 yılında 6.675 olan trafik kazalarına bağlı can kaybı sayısının 2023 yılına kadar 4.900’e düşürülmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, sıcak nokta sayısının Türkiye genelinde düşürülmesi ve 2018 yılında iyileştirilmiş 70 sıcak noktanın 2023’e kadar 75’e çıkarılması hedeflenmiştir.

Son yıllarda karayolu güvenliğindeki gelişmeler, büyük ölçüde iki nedene bağlıdır; bunlardan biri, yol güvenliği açısından çok daha gelişmiş bir karayolu ağı sağlayan yol yapımı ve iyileştirme programıdır. Türkiye’deki karayolu ağının büyük kısmı günümüzde modern tasarım standartlarına göre inşa edilmiş olan bölünmüş yollardan oluşmaktadır. İkincisi ise, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün (EGM), hız sınırlarının uygulanması, emniyet kemeri kullanımı ve alkol ve uyuşturucu etkisi altında araç kullanımı da dâhil olmak üzere denetimleri iyileştirme konusunda önemli çabalar harcamış olmasıdır.

Alttaki grafikte, toplam kaza sayısı, can kaybı sayısı ve yaralanma sayısı verilmektedir. Toplam kaza sayısı, 2007’de 800.000’den biraz fazla iken, 2018’de bu rakamın 1,2 milyon civarında olduğu görülmektedir. Toplam kaza sayısı, 2015 yılına kıyasla bir miktar azalırken, ölümlü ve/veya yaralanmalı kazalarda bir düşüş görülmemiştir.

Yıllara ve oluş biçimine göre trafik kazaları

Alttaki grafik, trafik kazalarından kaynaklanan toplam yaralanma sayılarını göstermektedir. Burada 2015’ten 2017’ye kadar hafif bir düşüşün ardından 2018’de yine bir artış olduğu görülmektedir. Bu sadece bir yıllık artış olmasına rağmen, bu yaralanmaların sayısının tekrar artabileceğine işaret etmektedir.

Yıl ve bölgeye göre yaralanma sayısı

Alttaki grafikte de, trafik kazalarından kaynaklanan can kaybı sayısı özetlenmektedir. 2007’den 2014’e kadar trafik kazalarından kaynaklanan can kayıplarının sayısında belirgin bir düşüş yaşanmış, 2015’te ise can kayıplarının sayısında büyük bir artış olmuştur. Can kaybı sayısındaki bu büyük artış, can kayıplarının ilgili kurumlarca nasıl tanımlandığı ile ilgili bir değişiklikle açıklanabilir. 2014’ten önce, trafik kazalarından kaynaklanan can kaybı sayısı sadece kaza mahallinde meydana gelen ölümleri içermekteydi. 2015 yılında, trafik kazalarından kaynaklanan ölümlerin tanımı, uluslararası konvansiyon ile tutarlı olmak için yalnızca kaza mahallinde ortaya çıkan ölümleri değil, aynı zamanda kazadan sonraki 30 gün içinde meydana gelen ölümleri de içerecek şekilde revize edilmiştir. Bununla birlikte, 2015’ten bu yana trafik kazalarından kaynaklanan can kaybı sayısında yine de düşüş görülmektedir.

Yıl ve bölgeye göre ölüm sayısı

Alttaki grafikte de, yaralanma veya can kaybıyla sonuçlanan toplam kaza oranları gösterilmektedir. Buradaki eğilim net bir şekilde görülmektedir: bu tür kazaların oranı 2011’den 2016’ya kadar sabit bir şekilde artmış, 2017’de hafif bir düşüş görülmekle beraber 2018’de bir düşüş olmamıştır.

Yaralanma veya ölümle sonuçlanan toplam kazaların oranı